Lead

Projekt EU Inc. zbiera jednocześnie dobrą prasę i poważną krytykę. Analiza zestawia sześć zarzutów padających najczęściej, wskazuje przepis, którego każdy dotyczy, oraz jego znaczenie dla spółki rozważającej nową formę.

TL;DR

• Cztery zarzuty dotyczą konkretnych przepisów: art. 4, art. 12, art. 44 i art. 79 wraz z podstawą prawną całego aktu.
• Dwa dotyczą tego, czego w projekcie nie ma: sądu unijnego i rozstrzygnięć podatkowych.
• Krytyka nie płynie wyłącznie od związków zawodowych. Podnoszą ją Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny, Służba Prawna Rady i kilkanaście rządów.
• Żaden z zarzutów nie przekreśla projektu. Każdy zawęża zakres, w którym EU Inc. rzeczywiście pomoże.

Zarzut 1. Art. 4 rozpuszcza jednolitość w prawie krajowym

Rozporządzenie reguluje to, co reguluje. Resztę art. 4 odsyła do prawa krajowego państwa siedziby rejestrowej, i to nie do całego prawa, lecz do przepisów wskazanej przez to państwo krajowej formy prawnej. Kancelaria Schoenherr streszcza skutek jednym zdaniem: etykieta jest ta sama we wszystkich dwudziestu siedmiu państwach, fundament prawny nie.

Osiem państw i Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny domagają się zawężenia przepisu. Sprawozdawca Parlamentu proponuje jego skreślenie.

Znaczenie praktyczne. Rejestracja EU Inc. nie zwalnia z analizy prawa spółek państwa siedziby statutowej, a sam wybór tego państwa przestaje być formalnością. Rozwinięcie w analizie art. 4.

Zarzut 2. Podstawa prawna może nie wytrzymać

Komisja oparła projekt wyłącznie na art. 114 TFUE, który pozwala zbliżać przepisy krajowe. Krytycy odpowiadają, że projekt nie zbliża, tylko tworzy nową formę, a do tego służył art. 352 TFUE przy spółce europejskiej. Osobny problem: art. 114 ust. 2 TFUE wyłącza przepisy podatkowe oraz przepisy dotyczące praw i interesów osób zatrudnionych, a projekt reguluje jedno i drugie.

Słowacja powołuje się na ryzyko zidentyfikowane przez Służbę Prawną Rady: akt oparty na niewłaściwej podstawie prawnej Trybunał może unieważnić.

Znaczenie praktyczne. najbardziej zagrożony jest art. 79, czyli odroczenie podatku od opcji. Rozwinięcie w analizie podstawie prawnej.

Zarzut 3. Partycypacja pracownicza idzie za rejestracją

Art. 12 przypisuje spółce reguły państwa siedziby rejestrowej. Rejestracja ma trwać 48 godzin, a wymogu elementu transgranicznego projekt nie stawia. Progi partycypacji rozpinają się od dwudziestu pięciu pracowników w Szwecji do braku wymogu w Bułgarii.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny przyjął opinię stosunkiem 197 głosów do zera przy siedmiu wstrzymujących się i mówi wprost o forum shoppingu. Szwecja proponuje zastąpić łącznik rejestracyjny łącznikiem miejsca zatrudnienia.

Znaczenie praktyczne. Skutek przepisu zależy wyłącznie od państwa siedziby statutowej. Ryzyko rośnie tam, gdzie miejsce rejestracji rozchodzi się z miejscem zatrudnienia. Rozwinięcie w analizie art. 12.

Zarzut 4. Ochrona członka zarządu jest pozorna

Art. 44 ust. 3 lit. a zwalnia z odpowiedzialności tego, kto dochował staranności rozsądnie ostrożnej osoby. Art. 44 ust. 1 lit. c nakłada obowiązek rozsądnej staranności. Simone Sepe wykazuje, że to ten sam próg dwa razy, więc luka ochronna wynosi zero, a bezpieczna przystań powtarza obowiązek.

Znaczenie praktyczne. W państwach, które skodyfikowały regułę biznesowej oceny osobnym przepisem, art. 44 może zawęzić istniejącą ochronę członka zarządu. Rozwinięcie w analizie art. 44.

Zarzut 5. Nie ma sądu, który ujednolici wykładnię

Przewaga Delaware nie wynika wyłącznie z treści prawa. Wynika z Court of Chancery: sądu działającego od 1792 r., orzekającego bez ławy przysięgłych, z korpusem orzecznictwa korporacyjnego budowanym od 1899 r. EU Inc. zostawia spory sądom krajowym. Alessio Pacces postuluje wyłączną jurysdykcję trybunału unijnego i twierdzi, że brak takiego sądu podkopuje atrakcyjność całej konstrukcji.

Francisco Garcimartín pokazuje skalę rozczłonkowania na przykładzie upadłości: prawo uzupełniające idzie za siedzibą rejestrową, prawo upadłościowe za głównym ośrodkiem podstawowej działalności, więc teoretycznych kombinacji jest dwadzieścia siedem razy dwadzieścia siedem.

Znaczenie praktyczne. Zagraniczny fundusz oceni ryzyko prawne spółki przez pryzmat orzecznictwa państwa rejestracji, a nie przez pryzmat samego rozporządzenia.

Zarzut 6. Podatki zostają poza projektem

Poza art. 79 rozporządzenie nie dotyka opodatkowania. Krajowe pozostają: stawka podatku dochodowego od osób prawnych, VAT, ceny transferowe, podatek u źródła, rezydencja podatkowa i zakład podatkowy. Sam art. 79 nie mówi nawet, które państwo ma prawo opodatkować przychód w momencie zbycia udziałów. Tę lukę wytknęła Accountancy Europe.

Komisja Gospodarcza i Monetarna Parlamentu postuluje dopisanie opcjonalnego modułu podatkowego, co potwierdza, że brak podatków uchodzi za wadę, nie za świadomy wybór.

Znaczenie praktyczne. startup z EU Inc. nadal zderza się z dwudziestoma siedmioma systemami podatkowymi. Rozwinięcie w analizie art. 79.

Czy mimo to warto się przygotować

EU Inc. w obecnym kształcie realnie pomoże spółce, która rejestruje się od zera, działa w kilku państwach Unii, buduje program opcyjny dla rozproszonego zespołu i chce uniknąć notariusza przy każdej operacji na udziałach. Nie zastąpi natomiast analizy podatkowej, nie ujednolici prawa pracy i nie da pewności orzeczniczej, jakiej founder szuka w Delaware.