Lead

Odroczenie podatku od opcji pracowniczych to sztandarowa korzyść projektu EU Inc. Art. 79 wykonuje jednak tylko połowę roboty: przesuwa moment powstania przychodu, a milczy o tym, które z dwudziestu siedmiu państw ten przychód opodatkuje.

TL;DR

• Art. 79 ust. 2 przesądza, że przychód z warrantu powstaje dopiero przy zbyciu udziałów, a nie przy przyznaniu, nabyciu uprawnień ani wykonaniu.
• Stawka i kwalifikacja przychodu pozostają krajowe. Art. 79 ust. 4 ustanawia tylko standard minimalny: traktowanie nie gorsze niż dla innych opcji pracowniczych w tym państwie.
• Accountancy Europe wskazuje lukę: przepis nie mówi, które państwo ma prawo do opodatkowania w momencie zbycia. Skutkiem może być podwójne opodatkowanie.
• Poza art. 79 projekt nie dotyka opodatkowania spółek. CIT, VAT, ceny transferowe i rezydencja podatkowa zostają krajowe.
• Dwa ryzyka towarzyszące pozostają konkretne: spór o rezydencję podatkową spółki zarejestrowanej w jednym państwie, a zarządzanej z drugiego, oraz opodatkowanie niezrealizowanych zysków przy przekształceniu spółki krajowej.

Co dokładnie robi art. 79

Rozdział VIII projektu wprowadza plan opcyjny nazwany EU-ESO, nie EU-ESOP. Art. 78 buduje jego ramy, art. 79 reguluje opodatkowanie.

Artykuł 79 ust. 2 i 3

2. Uznaje się, że dochód uzyskany z tytułu warrantu nie został uzyskany w chwili przyznania warrantu ani nabycia uprawnień, ani też w momencie, w którym posiadacz warrantu wykonuje swoje prawo do nabycia udziałów. Uznaje się, że dochód powstaje i w związku z tym podlega opodatkowaniu dopiero w chwili zbycia udziałów uzyskanych w wyniku wykorzystania warrantu.
3. Dochód opisany w ust. 2 jest równy różnicy między rzeczywistą wartością rynkową udziałów na dzień ich zbycia a ceną ich nabycia. Dochód ten podlega opodatkowaniu zgodnie z prawem krajowym. Źródło: COM(2026) 321 final, polska wersja językowa

Zdarzenie	Opodatkowanie według art. 79
Przyznanie warrantu	brak
Nabycie uprawnień (vesting)	brak
Wykonanie prawa i objęcie udziałów	brak
Zbycie udziałów	przychód powstaje

Ustęp czwarty każe państwom zapewnić, że warranty z EU-ESO i wynikające z nich udziały bazowe podlegają opodatkowaniu nie mniej korzystnemu niż inne opcje na udziały dla pracowników albo podobne instrumenty w prawie krajowym, pod warunkiem spełnienia wszystkich wymogów prawnych.

Płyną stąd dwa wnioski. Po pierwsze, moment opodatkowania jest zharmonizowany, stawka nie. Po drugie, art. 79 działa jako standard minimalny, a nie jako reżim wyłączny: jeżeli prawo krajowe daje korzystniejsze rozwiązanie, stosuje się prawo krajowe.

Luka, którą wskazała Accountancy Europe

Przepis mówi kiedy powstaje przychód. Nie mówi gdzie.

Pracownik może w międzyczasie zmienić państwo rezydencji. Spółka może przenieść siedzibę. Udziały mogą zostać zbyte z rachunku w trzecim państwie. Art. 79 nie zawiera reguły kolizyjnej, która przypisałaby prawo do opodatkowania jednemu państwu.

Accountancy Europe w opinii z 25 czerwca 2026 r. nazywa to ryzykiem podwójnego opodatkowania i postuluje, żeby Komisja do lipca 2027 r. wydała zalecenie przypisujące prawo do opodatkowania: państwu rezydencji pracownika w chwili zbycia, państwu siedziby rejestrowej spółki albo w rozwiązaniu mieszanym. Ta sama organizacja uznaje za zbyt restrykcyjne dwa parametry art. 78: próg 25 procent praw głosu wyłączający dominujących wspólników z planu, który proponuje podnieść do 33 procent, oraz dwudziestoczteromiesięczny okres karencji przed wykonaniem warrantu, który proponuje skrócić do dwunastu miesięcy.

Puenta jest prosta: przepis reklamowany jako flagowa korzyść podatkowa odracza moment, ale nie mówi, gdzie w tym momencie zapłacić.

Poza art. 79 projekt podatków nie dotyka

Tu nie ma wątpliwości ani sporu.

Schoenherr: poza regułą momentu opodatkowania w EU-ESO rozporządzenie nie dotyka opodatkowania spółek. Clifford Chance: opodatkowanie pozostaje w całości krajowe. EY: projekt nie zawiera jednolitego systemu opodatkowania EU Inc., a spółka podlega krajowym systemom podatkowym państw członkowskich. Matheson: moment opodatkowania jest zharmonizowany, ale stawki i traktowanie zysków kapitałowych pozostają zależne od jurysdykcji.

Krajowe zostają więc: stawka podatku dochodowego od osób prawnych, rozliczanie strat, VAT, ceny transferowe, podatek u źródła od dywidend, zasady ustalania rezydencji podatkowej, zakład podatkowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne.

Ryzyko towarzyszące: rezydencja podatkowa spółki

Luka z art. 79 dotyczy opodatkowania uprawnionego. Odrębna luka dotyczy samej spółki i ujawnia się w typowej konfiguracji: siedziba statutowa w jednym państwie członkowskim, zarząd główny w drugim. Art. 42 takiego rozdzielenia nie zabrania.

Rozporządzenie rozstrzyga, jakim prawem spółek rządzi się taka spółka: art. 4 kieruje do prawa państwa siedziby statutowej. O rezydencji podatkowej milczy. Każde z obu państw stosuje więc własne kryterium: państwo rejestracji zwykle kryterium inkorporacji, państwo zarządu kryterium miejsca faktycznego zarządu. Powstaje podwójna rezydencja, którą rozstrzyga reguła kolizyjna z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Rejestracja w 48 godzin za sto euro nie tworzy przy tym substancji podatkowej. Kryteria badane w takim postępowaniu opisuje hiszpańska kancelaria Legal Fournier, nie nazywając ich po imieniu: gdzie członkowie zarządu podejmują decyzje, gdzie pracuje personel, gdzie wykonuje się umowy i gdzie działalność ma realną substancję. To test miejsca faktycznego zarządu.

Malta zgłosiła to ryzyko w Radzie wprost, żądając, by EU Inc. podlegała krajowym regułom rezydencji podatkowej dla uniknięcia fragmentacji prawnej i wybierania reżimu. Mechanizm rozwija analiza rezydencji podatkowej.

Ryzyko towarzyszące: przekształcenie istniejącej spółki

Przeniesienie działającej spółki krajowej do nowej formy może w niektórych państwach uruchomić opodatkowanie niezrealizowanych zysków.

Dochodzi do tego karencja z art. 21 ust. 4 projektu: spółka może wziąć udział w krajowym przekształceniu, połączeniu albo podziale prowadzącym do powstania EU Inc. dopiero po dwóch latach od rejestracji albo po zatwierdzeniu dwóch pierwszych sprawozdań finansowych. Art. 21 ust. 6 stosuje analogiczną karencję do drogi powrotnej. Migracja istniejącego biznesu nie będzie więc ani natychmiastowa, ani darmowa.

Skutki podatkowe takiego przekształcenia zależą od prawa konkretnego państwa; analizy krajowe gromadzi kategoria prawo krajowe.

Relacja do krajowych programów motywacyjnych

Część państw członkowskich zna własne mechanizmy odraczające opodatkowanie opcji pracowniczych, zwykle obwarowane warunkami dotyczącymi formy spółki, podstawy utworzenia programu albo kręgu uprawnionych.

Art. 79 ma działać w ramach planu EU-ESO bez takich warunków, a jednocześnie jako standard minimalny wobec prawa krajowego (ust. 4). Rodzi to pytanie o współistnienie obu reżimów, którego dotąd nie opisała żadna publikacja: czy stosuje się przepis unijny, przepis krajowy, czy korzystniejszy z nich.

Ryzyko systemowe: art. 79 może nie przetrwać

Na koniec rzecz, która przewraca całą kalkulację. Art. 114 ust. 2 TFUE wyłącza przepisy podatkowe z zakresu kompetencji, na której Komisja oparła projekt. Art. 79 jest przepisem podatkowym. Pięć państw kwestionuje podstawę prawną właśnie w tym zakresie, a Francja zaproponowała klauzulę wyłączającą podatki z rozporządzenia z wyjątkiem art. 79, czyli przyznała problem wprost.

Jeżeli art. 79 wypadnie z rozporządzenia w trilogach albo trafi do odrębnego instrumentu wymagającego jednomyślności, z EU-ESO zostanie sama konstrukcja korporacyjna bez korzyści podatkowej. Szerzej w analizie podstawie prawnej; sam mechanizm planu opcyjnego omawia analiza EU-ESO.

Wniosek operacyjny

Podstawą programu motywacyjnego pozostaje dziś przepis obowiązujący, a nie art. 79 projektu. Konstrukcja zbieżna parametrami z EU-ESO zachowuje jednak zdolność migracji, gdyby rozporządzenie weszło w życie w obecnym kształcie. Stan prac prowadzi strona Przebieg prac.