Lead

Hasło „jedna spółka na dwadzieścia siedem rynków” najczęściej rozczarowuje przy VAT. Podatek od towarów i usług jest zharmonizowany dyrektywą od dekad, a mimo to rozliczenie pozostaje lokalne. Projekt EU Inc. tego nie zmienia.

TL;DR

• Spółka otrzymuje numer VAT automatycznie przy rejestracji, bez odrębnego wniosku. Art. 20 wprowadza zasadę jednorazowości: rejestr przedsiębiorstw sam przekazuje dane organom podatkowym.
• To samo dotyczy oddziału transgranicznego: art. 38 przewiduje nadanie NIP i numeru VAT dla oddziału w tym samym trybie.
• Rozporządzenie nie zmienia natomiast samego podatku: miejsce świadczenia, stawki i obowiązki rozliczeniowe wynikają z dyrektywy 2006/112/WE i przepisów krajowych.
• Numer nadany przy rejestracji nie zwalnia z rejestracji w innym państwie, gdzie spółka wykreuje obowiązek bez zakładania tam oddziału.
• Procedura One Stop Shop upraszcza sprzedaż konsumentom w innych państwach Unii i działa już dzisiaj, niezależnie od projektu.

Co projekt naprawdę robi z numerem VAT

Wbrew temu, co wynikałoby z hasła „rozporządzenie nie dotyka podatków”, projekt załatwia jedną rzecz podatkową bardzo konkretnie: nadanie numeru identyfikacyjnego VAT przy rejestracji spółki.

Art. 13 ust. 3 przewiduje, że formularz wniosku rejestrowego zawiera informacje potrzebne do utworzenia spółki w rejestrze krajowym, do nadania numeru identyfikacji podatkowej, do nadania numeru identyfikacyjnego VAT oraz do wpisu informacji o beneficjencie rzeczywistym.

Art. 20 dopowiada mechanizm:

Po zarejestrowaniu EU Inc. w rejestrze przedsiębiorstw rejestr ten niezwłocznie wymienia w postaci cyfrowej informacje o spółce EU Inc. otrzymane w formularzu wniosku, w tym jej EUID oraz dane szczegółowe do celów uzyskania numeru identyfikacji podatkowej (NIP) i numeru identyfikacyjnego VAT oraz do celów rejestru beneficjentów rzeczywistych, z organami publicznymi odpowiedzialnymi za nadawanie NIP i numeru identyfikacyjnego VAT oraz z rejestrem beneficjentów rzeczywistych w państwie członkowskim rejestracji. […] EU Inc. uzyskuje NIP i numer identyfikacyjny VAT drogą cyfrową i bez zwłoki od organów publicznych odpowiedzialnych za ich nadawanie. EU Inc. nie jest zobowiązana do przedkładania tym organom publicznym ani rejestrowi beneficjentów rzeczywistych odrębnego wniosku. Źródło: art. 20 ust. 1 i 3 projektu COM(2026) 321 final, polska wersja językowa

Art. 38 rozciąga ten sam tryb na rejestrację oddziału transgranicznego: formularz zawiera dane potrzebne do nadania NIP i numeru VAT dla oddziału, a spółka nie składa odrębnego wniosku.

To jest realne uproszczenie i warto je nazwać po imieniu. Jest też powodem sporu: Austria wskazuje jednolity formularz wniosku o numer podatkowy i numer VAT jako przepis o charakterze podatkowym, który nie mieści się w podstawie z art. 114 TFUE. Więcej w analizie podstawie prawnej.

Czego projekt nie robi

Nie tworzy jednego rozliczenia dla całej Unii. Nie zmienia reguł miejsca świadczenia. Nie zmienia stawek. I nie zwalnia z rejestracji w państwie, w którym spółka wykreuje obowiązek bez zakładania tam oddziału.

Co zostaje bez zmian

Transakcje między podatnikami w Unii. Sprzedaż towarów do podatnika w innym państwie członkowskim pozostaje wewnątrzwspólnotową dostawą po stronie sprzedawcy i wewnątrzwspólnotowym nabyciem po stronie kupującego, z odwrotnym obciążeniem. Warunkiem jest ważny numer VAT kontrahenta, sprawdzany w systemie wymiany informacji.

Usługi między podatnikami. Miejscem świadczenia jest zasadniczo państwo siedziby usługobiorcy, a podatek rozlicza nabywca.

Sprzedaż konsumentom. Po przekroczeniu progu sprzedaży na odległość podatek należy się państwu konsumpcji według tamtejszej stawki.

Obowiązki lokalne. Magazyn w innym państwie, przemieszczenie własnych towarów, instalacja albo montaż, nieruchomość, stałe miejsce prowadzenia działalności: każda z tych okoliczności potrafi wykreować obowiązek rejestracji w tym państwie niezależnie od formy prawnej spółki.

Co upraszcza procedura One Stop Shop

Procedura	Zakres	Kto korzysta
OSS, procedura unijna	usługi oraz sprzedaż towarów na odległość dla konsumentów w Unii	podatnicy z siedzibą w Unii
OSS, procedura nieunijna	usługi dla konsumentów w Unii	podatnicy spoza Unii
IOSS	sprzedaż towarów importowanych o wartości do 150 EUR	podatnicy z Unii i spoza niej

Procedura pozwala rozliczyć podatek należny w wielu państwach w jednej deklaracji składanej w państwie identyfikacji. To realne uproszczenie i działa dzisiaj, niezależnie od projektu EU Inc.

Granice tego uproszczenia warto znać. Procedura obejmuje wyłącznie sprzedaż konsumencką objętą jej zakresem. Nie obejmuje dostaw krajowych w innym państwie, przemieszczeń własnych towarów ani transakcji z podatnikami. Nie pozwala też odliczyć podatku naliczonego w państwie konsumpcji; do tego służy odrębna procedura zwrotu.

Gdzie EU Inc. jednak pomaga

Poza automatycznym nadaniem numeru przy rejestracji uproszczenie płynie z konsolidacji podmiotów, nie ze zmiany prawa podatkowego.

Spółka działająca dziś w Polsce, Niemczech i Hiszpanii przez trzy podmioty prowadzi trzy księgowości, trzy sprawozdania finansowe i trzy komplety obowiązków korporacyjnych, a przy transakcjach między nimi dokłada dokumentację cen transferowych. Jeden podmiot z oddziałami transgranicznymi zdejmuje warstwę korporacyjną i część rozliczeń wewnątrzgrupowych, bo przesunięcie towaru między oddziałami tej samej osoby prawnej to inna kategoria niż dostawa między dwiema spółkami.

Numery VAT w państwach, gdzie spółka ma magazyn albo stałe miejsce prowadzenia działalności, zostają. Zostają też deklaracje i obowiązki lokalne.

Czego nie planować

Rejestracji EU Inc. w państwie o niskiej stawce podstawowej z zamiarem stosowania tej stawki do sprzedaży w całej Unii. Reguły miejsca świadczenia przypisują podatek do państwa konsumpcji albo do państwa siedziby nabywcy, a nie do państwa rejestracji sprzedawcy. Różnica stawek podstawowych między państwami ma więc znaczenie głównie dla sprzedaży krajowej w tym państwie.

Uwaga o zestawieniach stawek

Analiza nie zawiera tabeli stawek podatku od towarów i usług. Powód jest ten sam co przy podatku dochodowym: zestawienia szybko tracą aktualność, a stawka podstawowa niewiele mówi bez stawek obniżonych i zwolnień właściwych dla konkretnego towaru albo usługi. Miarodajna pozostaje stawka ustalona dla konkretnego świadczenia i konkretnej daty.

Wniosek

EU Inc. upraszcza wejście do systemu i strukturę, a nie samo rozliczenie. Numer VAT spółka otrzyma przy rejestracji bez odrębnego wniosku, ale deklaracje, stawki i miejsce świadczenia pozostaną takie jak dzisiaj. Kto liczy na jedno rozliczenie VAT dla całej Unii, liczy na coś, czego projekt nie obiecuje.

Pełną listę obszarów, których rozporządzenie nie obejmuje, zbiera analiza Co to jest EU Inc..