Lead

Projekt EU Inc. upraszcza drogę do spółki, a nie drogę pieniędzy ze spółki. Wypłata dywidendy przechodzi przez te same trzy warstwy przepisów co dzisiaj, a czwartą warstwą jest klauzula antyabuzywna.

TL;DR

• Rozporządzenie nie reguluje podatku u źródła od dywidend. Decyduje prawo państwa siedziby spółki wypłacającej.
• Dyrektywa 2011/96/UE znosi podatek u źródła w wypłatach między spółkami powiązanymi w Unii, po spełnieniu warunków udziału i okresu posiadania.
• Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania obniża stawkę tam, gdzie dyrektywa nie sięga.
• Zwolnienie z dyrektywy nie działa automatycznie: klauzule antyabuzywne wymagają rzeczywistej działalności, a nie samej struktury.
• Wybór państwa siedziby EU Inc. przesądza o obciążeniu wypłat na lata, więc wyprzedza decyzję o rejestracji.

Warstwa pierwsza: prawo państwa siedziby

Spółka wypłacająca dywidendę pobiera podatek u źródła według przepisów państwa, w którym ma siedzibę. Rozporządzenie o EU Inc. tej zasady nie dotyka, bo poza art. 79 nie wchodzi w materię podatkową.

Praktyczna konsekwencja jest prosta i często pomijana: to nie forma prawna spółki, lecz jej państwo siedziby decyduje, ile zostanie potrącone przy wypłacie. Dwie spółki EU Inc. o identycznej strukturze właścicielskiej, zarejestrowane w różnych państwach, wypłacą wspólnikom różne kwoty netto.

Warstwa druga: dyrektywa o spółkach dominujących i zależnych

Dyrektywa 2011/96/UE służy usunięciu podwójnego opodatkowania wypłat zysku w grupach kapitałowych działających w Unii. Państwo spółki wypłacającej zwalnia dywidendę z podatku u źródła, a państwo spółki otrzymującej albo zwalnia ją z opodatkowania, albo zalicza podatek zapłacony przez spółkę zależną.

Zwolnienie nie przysługuje jednak każdemu. Wymaga spełnienia warunków dotyczących formy prawnej obu spółek, minimalnego udziału w kapitale oraz minimalnego okresu jego posiadania, przy czym państwa członkowskie mogą ten okres skrócić.

Tu pojawia się pytanie, które dotyczy wyłącznie nowej formy: czy spółka EU Inc. mieści się w katalogu form objętych dyrektywą. Załącznik I do dyrektywy wymienia formy prawne państw członkowskich. Nowa forma unijna wymagałaby dopisania do tego załącznika albo odrębnego przepisu dostosowawczego.

Projekt nie zawiera przepisu, który by to rozstrzygał, ani opracowania, które by ten problem podnosiło. Zagadnienie pozostaje otwarte i wymaga sprawdzenia w tekście rozporządzenia oraz w aktach towarzyszących. To jeden z punktów wpisanych do weryfikacji przed nadaniem tej notce statusu zweryfikowanej.

Warstwa trzecia: umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania

Gdy dyrektywa nie ma zastosowania, ponieważ udział jest zbyt mały, okres posiadania zbyt krótki albo wspólnikiem jest osoba fizyczna, wchodzi umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między państwem siedziby spółki a państwem rezydencji wspólnika. Umowy zwykle obniżają stawkę krajową do poziomu od pięciu do piętnastu procent, różnicując ją według wielkości udziału.

Zastosowanie stawki umownej wymaga zwykle certyfikatu rezydencji wspólnika oraz dochowania warunków proceduralnych państwa źródła. W Polsce dochodzi do tego mechanizm poboru i zwrotu przy przekroczeniu progu wypłat.

Warstwa czwarta: klauzule antyabuzywne

Ta warstwa bywa pomijana w zestawieniach, a w praktyce decyduje najczęściej.

Dyrektywa 2011/96/UE zawiera własną klauzulę przeciwko nadużyciom, nakazującą odmówić korzyści strukturze nierzeczywistej, utworzonej głównie dla uzyskania korzyści podatkowej. Umowy podatkowe zawierają test podstawowego celu. Porządki krajowe dokładają własne klauzule ogólne przeciwko unikaniu opodatkowania.

Wspólny mianownik brzmi: liczy się rzeczywisty charakter działalności, a nie sam schemat. Spółka pośrednicząca bez personelu, bez lokalu i bez funkcji gospodarczej nie uzyska korzyści, choćby formalnie spełniała warunki dyrektywy.

Dla EU Inc. to ostrzeżenie ma szczególną wagę, bo projekt obiecuje rejestrację w 48 godzin, nie wymaga kapitału i nie zawiera żadnych przepisów o substancji ekonomicznej. Łatwość powstania spółki nie przekłada się na łatwość obrony struktury w kontroli.

Wspólnik spoza Unii

Gdy wspólnikiem EU Inc. jest podmiot spoza Unii, dyrektywa nie działa w ogóle. Zostaje prawo krajowe państwa siedziby i ewentualna umowa podatkowa z państwem rezydencji wspólnika.

To istotne dla konstrukcji, którą projekt wyraźnie dopuszcza: założyciel spoza Unii, spółka w Unii, wymóg rezydencji spełniony przez jednego członka zarządu (art. 42 ust. 2). Struktura korporacyjnie prosta bywa podatkowo kosztowna właśnie na etapie wypłaty zysku.

Uwaga o zestawieniach stawek

Analiza nie zawiera tabeli stawek podatku u źródła. Zestawienia krążące w obiegu szybko tracą aktualność, a stawka nominalna rzadko odpowiada obciążeniu rzeczywistemu, ponieważ zależy od zastosowania dyrektywy, umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania i warunków proceduralnych. Miarodajna pozostaje stawka ustalona dla konkretnej wypłaty, z podaniem podstawy prawnej i daty stanu prawnego.

Punktem wyjścia pozostaje przepis państwa siedziby w brzmieniu obowiązującym na dzień planowanej wypłaty, a nie zestawienie sprzed kilku lat.

Przesłanki wyboru jurysdykcji

Miarodajne pozostaje obciążenie całej ścieżki: podatek dochodowy spółki, podatek u źródła przy wypłacie oraz podatek wspólnika w państwie jego rezydencji. Państwo o niskiej stawce podatku dochodowego i wysokim podatku u źródła wypada w tym rachunku gorzej niż państwo o układzie odwrotnym.

Analiza obejmuje dwa dalsze pytania: czy planowana struktura spełnia warunki dyrektywy i czy obroni się przed klauzulą antyabuzywną, oraz gdzie faktycznie zasiada zarząd. Od drugiego zależy, które państwo w ogóle uzna spółkę za swojego rezydenta; zagadnienie rozwija analiza rezydencji podatkowej.

Wniosek zasadniczy pozostaje jeden: rozporządzenie o EU Inc. nie zmienia w tym obszarze niczego. Oczekiwanie, że nowa forma uprości wypłatę zysku, nie znajduje oparcia w tekście projektu. Pełną listę wyłączeń zawiera analiza Co to jest EU Inc..